Radioactiviteit in de olie- en gaswinning

Training en inventarisatie
Het mag bekend worden verondersteld dat met het gas, de olie en het water uit de aardkorst ook kleine hoeveelheden zouten met radioactieve deeltjes meekomen. Deze zetten zich af in de installaties waarin vervolgens een opeenhoping van deze materialen plaatsvindt. Het zijn materialen met producten uit de vervalreeksen van de radioactieve elementen Uranium en Thorium. Deze zijn aanwezig vanaf het ontstaan van de aarde.
De concentraties en hoeveelheden van deze stoffen bereiken vaak een dusdanig niveau dat deze een bedreiging vormen voor het personeel op de winning locaties, voor het milieu en voor de mens. De bedreiging uit zich in een incidenteel voeger overlijden van mensen en dieren en in biologische mutaties. Deze effecten manifesteren zich een aantal jaren na de inname zodat individueel een direct bewijs van de besmetting en het gevolg moeilijk te leveren is. Het probleem van de bewijsbaarheid kan zich ten voordele van de industrie keren maar ook ten nadele. Dit is moeilijk voorspelbaar, juist omdat de periode tussen besmetting en manifestatie een aantal jaren bedraagt. In die periode kunnen maatschappelijke verhoudingen en normen aanzienlijk veranderen en daarmee de mening over verwijtbaarheid.
Een drietal maatregelen kan genomen worden om latere verwijten, dat de industrie niet goed is omgegaan met dit onderwerp, tegen te gaan.

Training
In een cursus van enkele dagen kan het personeel vertrouwd gemaakt worden met het onderwerp Het gaat hierbij met name om kennis van het verschijnsel radioactiviteit, de oorsprong, het bepalen en meten van straling, kennis van grootheden en eenheden en een gevoel van wat veel en weinig is. Verder moet praktijk ervaring met metingen worden bijgebracht. Het belangrijkste effect is dat de magie rond straling verdwijnt en dat het besef ontstaat dat men kan omgaan met straling en radioactiviteit zonder risico voor de gezondheid. Het is mij gebleken dat dit onderwerp sterk aanspreekt op alle niveaus van technici en operators. Het belang dat ook employees in derde wereld landen een dergelijke training ontvangen is evident. Dit betrekt de lokale medewerkers. Het voorkomt dat men het gevoel krijgt het gastland wordt opgescheept met blijvende problemen die worden achtergelaten als het gebied door de olie industrie wordt verlaten.

Inventarisatie
Locaties met een verhoogd niveau van straling kunnen worden bepaald en in kaart gebracht. Enerzijds gaat dit om de bestaande situatie van installaties en terreinen. Anderzijds hebben in de loop van de tijd verplaatsingen van installaties, opslag en stortplaatsen plaatsgevonden. Het is gebleken dat de training met succes gebruikt kan worden om het verleden te inventariseren. Tussen de cursisten en de docent ontstaat een band. Een praktijkoefening in het veld tijdens de cursus leidt vanzelf naar "verdachte " plaatsen. De kennis hierover, die juist de oudere medewerkers bezitten, komt hiermee ter beschikking.

Werkvoorschriften
De handelingen met straling en radioactieve stoffen kunnen onder het regime van procedures worden gebracht. Bij het opstellen van het werkvoorschrift worden eenmalig de te nemen veiligheidsmaatregelen gedefinieerd. Het verdient aanbeveling om deze op te stellen samen met de uitvoerende medewerkers om te bereiken dat de feitelijke werkwijze centraal staat in plaats van een dood document. Ook de vorm van een cursus kan gebruikt worden om de werkvoorschriften op te stellen. Dit heeft het voordeel dat direct een verband wordt gelegd tussen de te nemen maatregelen en voorzorgen en de theorie van de cursus.

De bovengenoemde drie onderwerpen kunnen elk afzonderlijk worden verzorgd of in combinatie.
De voertaal kan per opdracht gekozen worden uit Nederlands, Engels, Italiaans en Frans. Cursusmateriaal in de Engelse en de Franse taal staat ter beschikking. Vertaling in het Nederlands en Italiaans kan uitgevoerd worden.